چرا کودکان ناخن می جوند؟
چرا کودکان ناخن خود را می جوند؟
حس کنجکاوی، خستگی ،رهایی از استرس، اجبارعاداتو... .جویدن ناخن رایج ترین مورد مربوط به عادات عصبی است. مکیدن انگشتان، ناخن زدنبه بینی، پیچیدن موها یا کشیدن آنها، ساییدن دندان ها، دندان قروچه ...
به احتمال زیاد در بزرگسالی هم این عادات ادامه مییابند. یک سوم از دانش آموزان ابتدایی یک دوم از نوجوانان ناخنهایشان رامی جوند و یک چهارم تا یک سوم از دانشجویان نیز اقرار می کنند که هنوز ناخن هایشان را میجوند.
ناخن جویدن یکی از اختلالهای عادی "نوروتیک" است که معمولاً از 1 تا 5 سالگی آغاز می شود و بتدریج در 9 تا 15 سالگی شدت می یابد؛ اما اغلب در سنین نوجوانی فرد متوجه عادت نامطلوب خود می شود. این اختلال در دخترها بیشتر از پسرها مشاهده می شود و تقریباً در همه گروههای اجتماعی وجود دارد.
جویدن ناخن در کودکان غالبا راهی برای رهایی ازسختیها و فشارهای کوتاه مدت و گذرا است.همه بچه ها مضطرب میشوند. یادگیریمسائل جدید در مدرسه یا احساس خجالت در مهمانی یا در زمین بازی از موارد رایجهستند. اگر کودک شما برای اولین بار در چنین شرایطی ناخن خود را جوید نگران نباشید. در همه این موارد کودک شما سرانجام خودش از این کار دست می کشد
. اما
اگر این جویدن طولانی مدت شود و یا اگر تبدیلبه یک عادت شود شما نباید منتظر متوقف
شدن خودبخودی آن شوید. بسیاری
از کودکان فقط هنگامی که فشار روحی- عصبی دارند ناخنهای خود را می جوند که این
فشارها می تواند در مواردی نظیر نگرانی، اضطراب، عصبانیت، تماشای فیلمهای مهیج و
یا ترس از امتحان و... باشد. در چنین شرایطی، ناخن جویدن راهی برای کاهش فشار
درونی فرد است. بررسی ها نشان می دهد اضطراب مهمترین عاملی است که در سبب شناسی
این اختلال دخیل است.اضطراب به
طور کلی، اضطراب انسان از لحاظ وجود یا فقدان موضوع، به دو نوع "آزاد" و
"موضوع دار" تقسیم می شود. اضطراب آزاد، احساس وحشت و نگرانی همه جانبه
و منتشر است که از موقعیت یا رویدادی خاص ناشی نمی شود، بلکه به صورت مداوم وجود
دارد. اما اضطراب موضوع دار، وابسته به موقعیت معینی است، مانند اضطرابی که به علت
دیدن فیلمهای ترسناک، مشاهده مشاجره والدین و شرکت در امتحانات یا داغدیدگی ...
ایجاد می شود. این نوع اضطراب، نگرانی ذهنی درباره پیش بینی یک تهدید و یا بروز
واقعه ای ناخوشایند در آینده است و مهمترین عامل مؤثر در بروز ناخن جویدن، این نوع
اضطراب است. بنابراین، ناخن جویدن روشی برای تسکین ناراحتی ها و عصبانیتهایی است
که از یک موقعیت اضطراب زا و فشارآور ناشی می شود.هیجان
پذیریبرخی از روان شناسان ناخن جویدن را واکنشی
برای تخلیه هیجانها و تمایلات ناخودآگاه فرد برای خودآزاری می دانند و معتقدند این
عمل به خاطر احساس گناهی است که در فرد به وجود آمده و به خود تنبیهی و خود آزاری
او منجر می شود. از همین رو، ناخن جویدن در افرادی که هیجان پذیرتر از دیگران
هستند بیشتر دیده می شود که برای غلبه براین احساس، به طور غیر ارادی اقدام به این
رفتار می کنند.
همچنین "وکسلر" روان شناس مشهور، در این زمینه می گوید: کودکانی که
ناخنهای خود را می جوند به قدری بی قرار و آشفته اند که حتی در خواب نیز آرامش
ندارند و معمولاً دندانهایشان را به هم می سایند. تقلیدیکی
دیگر از عوامل دخیل دراین اختلال "تقلید" است؛ به طوری که اگر یکی از
والدین، اطرافیان و یا همسالان کودک، عادت به ناخن جویدن داشته باشند، احتمال
اینکه کودک فوق مبتلا به چنین اختلالی شود، بیشتر از کودکان دیگر است. زیرا کودکان
برخی از رفتارها را به طور ناخودآگاه از والدین و اطرافیان تقلید می کنند. از این
رو، هنگامی که می بینند الگوهای رفتاری شان در مواقع ناراحتی و فشارهای روانی این
عمل را انجام می دهند، یاد می گیرند برای رفع تنشهای درونی خود، به جویدن ناخن
بپردازند.
عوامل تشدید کننده اختلال ناخن جویدن
بنابر
اعتقاد روانشناسان کودک، توجه بیش از حد به عمل ناخن جویدن، سبب تشدید این رفتار
می شود. به همین دلیل، بهتر است به جای توجه به عمل شخص به خود او توجه کنید و
عامل به وجود آورنده ناخن جویدن را بررسی کنید؛ زیرا درمان اساسی هر اختلال تنها
با شناخت عامل به وجود آورنده آن امکان پذیر است. در اکثر موارد، درمان پیشنهادی
ناخن جویدن، روان درمانی است.
همچنین، بررسیهای انجام شده دراین زمینه نشان می دهد، سرزنش، تنبیه و تهدید نه
تنها این رفتار را کاهش نمی دهد؛ بلکه تأثیر منفی دارد و سبب تشدید این عادت می شود
و یا اینکه رفتار نامطلوب دیگری از قبیل تیکهای عصبی، جانشین آن می شود.
روشهایی از قبیل بستن ناخن برای ترک ناخن جویدن، مالیدن داروهای تلخ و بدمزه و...
مؤثر نیست، بلکه با ایجاد اضطراب در کودک موجب می شود بیشتر به این رفتار
بپردازند، ضمن اینکه اعتماد به نفس او را کاهش می دهد.
یکی دیگر از اساسی ترین روشهای کاهش اختلال مزبور این است که هیجان پذیری فرد را
با ایجاد بهداشت روانی در زندگی او کاهش دهیم به عبارت دیگر، مسایلی را که سبب
هیجان پذیری او می شود، شناسایی کنیم و درصدد رفع یا حداقل تخفیف آنها برآییم. چون
با کاهش و رفع اضطراب و ناراحتی شخص، رفتار ناخن جویدن هم از بین می رود. بدین
ترتیب، قبل از هر اقدامی باید علت بروز هیجانهای نامطلوب را مشخص کرد. به عنوان
مثال، در برخی موارد مشکل اصلی در خود والدین است، چه بسا اگر اختلاف و مشکلات
والدین برطرف شود، درمان نیز آسان تر خواهد شد. اگر در زمینه فوق اقدام به درمان
ناخن جویدن کودک کنیم، فقط نشانه آن را از بین برده ایم؛ ولی مشکل اصلی به قوه خود
باقی خواهد ماند و این رفتار پس از مدتی کوتاه، دوباره مشاهده می شود. مثل فردی که
دچار درد دندان می شود بدون مراجعه به دندانپزشک از داروهای مسکن برای تسکین درد
استفاده کند، گرچه این داروها موقتاً درد را تسکین می دهد؛ اما پس از چند ساعت
دوباره درد را احساس می کند، به این دلیل که مشکل وی ریشه یابی و درمان نشده
است.
برای ناخن جویدن چکار کنیم؟
اضطراب را کنترلکنیم.اولین واکنش ما وقتی که کودکمان
کاری می کند نگران می شویم اینست که آن رفتاررا متوقف کنیم و اهداف بلند مدت تعیین
کنیم.قبل
از انجام اینکار ضروری است تاعادات کودکتان را تعیین کنید.با علل اصولی و
صحیح در مورد اینکه آیا این استرس درزندگی کودک شما نیاز به کنترل دارد؟ فکر کنید
و تصمیم بگیرید.
در مورد چیزهایی که فکر می کنید کودک شمارا نگران کرده است فکر کنید. مثل جابجایی اخیر، طلاق و جدایی در خانواده و یا یککودکستان جدید. تلاش کنید تا او حرف هایش را در مورد نگرانی هایش به شما بگوید. یکراه آسان برای کمک به بیشتر بچه ها که در مورد این کارشان حرف بزنند این است کهشما در طی این زمان در مورد ناخن جویدنش دلایل مضحک و خنده دار بگویید.
مثلا: من می دونم چرا این کار را می کنی! می خوایدندون هاتو تیز کنی!" در این مواقع ممکن است او بی درنگ دلیل رفتارش را بهبگوید.
عیب
جویی و تنبیه نکنید.تا
وقتی که کودک شماخودش واقعا نخواهد که این کار را ترک کند، شما نمی توانید کار
زیادی در این موردبرایش انجام دهید.مانند
دیگر عادات عصبی ناخن جویدن هم به صورت ناخودآگاه است. اگر
کودک شما نداند که چکار باید بکند،تنبیه،نق زدن و آزار رساندن به او بی فایدهاست.
حتی بزرگسالان هم در مورد ترک عادات اوقات وحشتناکی را دارند و بیشتر والدینوقتی
در این باره فکر می کنند می فهمند که آنها الگوی منظمی ازاین رفتارها هستند. صادقانه
بگویند که مثلا هنگامی که به تلفن صحبت می کنند با گوش ها یا موهایشان بازیمی
کنند؟! اگر
شما نمی توانید به خوبی این کار را متوقف کنید، با کودکتان باروشی مهربان و
آرام صحبت کنید و توضیح دهید که ناخن جویدن او کمکی به حل مشکل اشنمی کند و شما
دوست ندارید این صحنه ها را نگاه کنید و بنابراین اتاق را برای مدت کمیترک کنید.درکل اگر او برای مدت
طولانی این کار را تکرار کرد و صدمه ای به خودشنزند و استرس اش هم پایان نپذیرفت،
بهترین کار اینست که ناخن هایش را تمیز و پاکیزهنگهدارید. کوتاه کردن ناخن هایش
و کم کردن وسوسه جویدن ناخن و کاهش بلع میکروب ها در
او را مورد تاکید و توجه قرار دهید. اگر شما او را برای توقف رفتارش تحت
فشارقرار دهید، تنها به استرس ها و خطر تشدید رفتار وی اضافه کرده اید. علاوه
براین هرگونه مداخله مستقیم در این خصوص از قبیل استفاده از رنگ های زننده، محلول
های بدمزهروی انگشتان، تنها باعث تشدید رنج و عذاب وی می شود، اگرچه ممکن است که
شما فکرکنید این راه حل مناسبی است یا نه. سر و صدای کمتر در مورد این عادت و
اینکه خیلیبرای ترک آن شلوغ نکنیم به کودک کمک می کند تا برای ترک آن بیشتر
آمادهشود.هنگامی
که او از شما درخواست کمک می کند به او کمک کنید.اگر دوستان کودکتاناو را به خاطر
ناخن جویدنش مسخره می کنند، ممکن است او سریعا حاضر به ترک این عادتشود و از شما
کمک بخواهد. ابتدا با او در مورد اذیت شدن توسط دوستان اش صحبت کنید وسپس او را
تشویق کنید تا به شما بگوید که چه احساسی باعث می شود که او این کار رابکند و بعد
راه حل احتمالی را مطرح کنید.در
مورد ترک عادات صحبت کنید. با کودکخود در مورد عادات عصبی و اینکه آنها چگونه ترک
می شوند حرف بزنید. یک کتاب خوب کهمی توان در این زمینه با کودکتان مطالعه کنید:
Janet Munsil's Where There's Smoke است
که در آن Daisy که
ناخن هایش را می جود همراه پدرش که سیگاری است هردوسعی در ترک عادات خود می کنند.به او کمک کنید تا از
عاداتش آگاه شود. با تشویقکودک شما از زمان و چگونگی انجام این کار بیشتر آگاه می
شود. با آرامش او را در اینکار همراهی کنید. برای زمانی که ممکن است او ترک عادت
را فراموش کند،نکاتی را مدنظر داشته باشید،کارهایی از قبیل لمس آرام آرنج یا بازوی
وی، یککلمه رمز. یک یا دو پیشنهاد جایگزین برای این عادت او بدهید.یک پیشنهاد ساده که زود
باورش کند، مثل راندنماشین در یک سطح صاف و آسفالت، یا دوچرخه سواری سپس این
عادت را برای دقایق کمیقبل از خواب یا مدرسه تمرین کنید. بعضی کودکان از تذکر
فیزیکی، در زمانی که عادت راانجام می دهند، سود می برند تا فکرشان از این کار
منحرف شود. این گزینه تنها زمانیبرای کودک شما مفید است که خودش آن را انتخاب کند
و برای آن تلاش کند. در غیر اینصورت برای او تنها به صورت تنبیه خواد بود