پرخاشگری

رفتاری است که به صورت عملی یا کلامی نسبت به فرد یا شیء خاصی که با هدف وارد کردن صدمه یا خسارتی به آن فرد یا شیء انجام پذیرد .

 

انواع پرخاشگری

1- رفتاری خود آزار اولیه

2-رفتاری خود آزار ثانویه و هدایت شونده

رفتارهای خودآزار اولیه شامل : خود را گاز گرفتن ، خود را کتک زدن ، بدن خود را خاراندن و خونین کردن و اعمال نظیر آنهاست .

قابل توجه است که رفتارهای پرخاشگرانه ی برخی از کودکان فقط در محیط خانه و یا بالعکس فقط در محیط مدرسه مشاهده می شود . این نوع پرخاشگری ها را اصطلاحاً پرخاشگری واکنشی می گویند .

 

علل پدید آورنده ی رفتار پرخاشگرانه

الف) عوامل ارثی و سرشتی

ب) عوامل اجتماعی : اولین محیطی که کودک از نظر اجتماعی تجربه می کند ، محیط خانواده است و موضوع مهم در خانواده برخوردهای کلامی و غیر کلامی والدین با یکدیگر است .اختلاف خانوادگی پاسخ ندادن به موقع و مناسب به نیازهای کودک ، فرصت ندادن به او برای ابراز وجود و تنبیه، زمینه رفتارهای پرخاشگرانه را در وجود کودک تحریک و تقویت می کند .

ج) ناکامی

د) تقلید : تقلید از دوستان و همسالان کودک می تواند پرخاشگری را از طریق مشاهده و تقلید فرا گیرد . هرچه اعمال پرخاشگرانه ی بیشتری را مشاهده کند  احتمال تقلید و تکرار آنها توسط او بیشتر می شود .

هـ) نقش اولیاء مدرسه : دانش آموزان نه تنها از معلمین خود دروس مدرسه را فرا  می گیرند ، بلکه تحت تأثیر رفتارها و کردار آنها نیز قرار می گیرند و از آنها رفتارهای خشن و تهدیدآمیز هم می آموزند . فشار دروس و تحمیل تکالیف درسی زیاد از حد ، تنبیه بدنی ، تحقیر ، تبعیض از جمله علل و عواملی هستند که می تواند روحیه پرخاشگرانه را در دانش آموزان ایجاد نماید.عوامل دیگری هم هستند که می توانند باعث بروز رفتارهای پرخاشگرانه در کودکان شوند از جمله : اضطراب ، ازدحام و شلوغی ، دردهای جسمانی ، احساس حقارت ، حسادت ، کسب قدرت و سپری کردن زمان طولانی در مهد کودک .

 

روش های پیشگیری از پرخاشگری

1- پرهیز از تنبیه بدنی

2- جلوگیری از تماشای اعمال خشونت آمیز

3- هماهنگی والدین در تربیت کودک

4- رفع ناکامی ها یا تعدیل آنها

5- شرکت دادن کودکان در امور خانه و خانواده ، حتی کارهای مدرسه

6- عدم تشویق رفتار پرخاشگرانه در رسیدن به اهداف

7- توجه مثبت غیر مشروط به کودک

 

رابطه پرخاشگری با سن کودک

بسیاری از پرخاشگری های دوران اولیه زندگی ناشی از تغییر و تحول مربوط به رشد است که با افزایش سن از بین می رود . حالت خشم اطفال تا سن 2 سالگی معمولاً به شکل دور انداختن و بازپس گرفتن اشیاء بروز می کند . در سن 3 تا 4 سالگی خشم به صورت کلامی ابراز می شود . در محدوده 5 تا 6 سالگی به صورت کناره گیری و در 7 تا 9 سالگی به صورت نزاع و کشمکش و بلند صحبت کردن و به خود بالیدن در می آید . هرچه سن کودک بالاتر می رود و با شرایط و اوضاع اجتماعی آشناتر می شود به همان نسبت از پرخاشگری و نزاع دست برمی دارد.